Bel Fıtığı (Lomber Disk Hernisi)
Bel bölgesindeki disklerin iç çekirdeğinin dışarı taşması ve sinir basısına yol açmasıdır. Belirtiler bel ağrısı, bacak ağrısı (siyatalji), uyuşma ve seçilmiş olgularda güç kaybı şeklinde olabilir. Hastaların önemli bir kısmı ameliyat dışı yaklaşımlarla iyileşir.
Nedir?
Bel bölgesinde beş omur ve aralarındaki diskler bulunur. Diskler, omurların arasında yastık görevi gören; dış halka (anulus fibrozus) ve iç çekirdek (nükleus pulpozus) olmak üzere iki yapıdan oluşur. Yıllar içinde aşırı yük, yaralanma veya yaşlanma süreciyle dış halka zayıflayabilir; iç çekirdek dışarı doğru taşarak komşu sinir köklerine bası yapabilir. Bu duruma tıbben lomber disk hernisi, halk arasında "bel fıtığı" denir.
Belirtiler nelerdir?
- Bel bölgesinde sürekli ya da hareketle artan ağrı.
- Kalçaya ve bir bacağa yayılan ağrı (siyatalji); öksürük, hapşırık ya da uzun süre oturmayla artabilir.
- Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma.
- Bacak veya ayakta güç kaybı (örn. parmak ucunda yükselememe, ayağı yukarı kaldıramama).
Hangi belirtiler acildir?
- Yeni başlayan idrar/dışkı tutamama veya makat çevresinde uyuşma (kauda ekuina sendromu şüphesi).
- Bacaklarda hızlı ilerleyen güç kaybı.
- Düşme/kaza sonrası şiddetli omurga ağrısı.
- Yüksek ateş, açıklanamayan kilo kaybı veya kanser öyküsü ile birlikte yeni başlayan şiddetli bel ağrısı.
Bu bulgular varsa en yakın acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
Tanı nasıl konur?
- Anamnez ve muayene. Şikayetin başlangıcı, ağrının yayılım hattı, eşlik eden uyuşma/güç kaybı sorgulanır.
- Nörolojik muayene. Reflek, kas gücü, duyu testleri ve özel testler yapılır.
- Görüntüleme. Manyetik rezonans (MR), gerektiğinde BT veya elektromiyografi (EMG) seçilebilir.
- Klinik-radyolojik uyum. Bulguların görüntüleme ile birlikte değerlendirilmesi tanıyı netleştirir.
Tedavi seçenekleri
| Yaklaşım | Genel kullanım | Notlar |
|---|---|---|
| İlaç tedavisi | Akut ağrı kontrolü | Kısa süreli; doz ve süre hekim tarafından belirlenir. |
| Fizik tedavi ve egzersiz | Çoğu hastada | Yapılandırılmış program ve süreklilik önemlidir. |
| Enjeksiyon | Seçilmiş olgular | Endikasyon ve sıklık hekim tarafından değerlendirilir. |
| Endoskopik bel fıtığı ameliyatı | Seçilmiş cerrahi olgular | Uygunluk klinik ve görüntüleme uyumuna bağlıdır. |
| Mikrocerrahi diskektomi | Seçilmiş cerrahi olgular | Yöntem seçimi seviye ve fıtığın yerleşimine göre yapılır. |
Evde ve günlük hayatta öneriler
- Uzun süreli yatak istirahati genellikle önerilmez; aktivitenin tedavi planına göre düzenlenmesi tercih edilir.
- Ağır yük taşımaktan, ani gövde rotasyonlarından ve uzun süreli aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılmalıdır.
- Doğru oturma, doğru kaldırma ve uyku pozisyonu önemlidir.
- Egzersiz programı hekim/fizyoterapist eşliğinde uygulanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Bel fıtığı ameliyatsız geçer mi?
Birçok hasta ameliyatsız tedavilere yanıt verir. Cerrahi gündeme genellikle dirençli ağrı veya nörolojik kayıp varlığında gelir.
MR'da fıtık görülmesi ameliyat anlamına mı gelir?
Hayır. Görüntülemede fıtık bulunması tek başına cerrahi gerekçesi değildir.
Bacak ağrım uzun süredir devam ediyor; ne yapmalıyım?
Bacağa yayılan ağrı tablosu hekim değerlendirmesi gerektirir.
İlgili sayfalar
Doğru değerlendirme için muayene gerekir
Şikayetlerinizin değerlendirilmesi için iletişim sayfası üzerinden randevu süreçlerine ulaşabilirsiniz.
Atakent Mah., 4. Cad. No:36, Küçükçekmece / İstanbul