Endoskopik Fıtık Ameliyatı (Tam Kapalı Yöntem / PELD)
Endoskopik fıtık ameliyatı; küçük bir cilt kesisinden kamera (endoskop) ve özel ince enstrümanlarla yapılan, sinir basısına yol açan disk parçasının hedefe yönelik biçimde azaltılmasını amaçlayan cerrahi yaklaşımdır. Bel bölgesinde PELD (Perkütan Endoskopik Lomber Diskektomi), boyun bölgesinde endoskopik servikal diskektomi olarak adlandırılır. Halk arasında "tam kapalı" ya da "kapalı yöntem" olarak bilinir. Yöntemin uygunluğu muayene, görüntüleme ve nörolojik bulgularla birlikte değerlendirilir.
Bu sayfa kimler için?
Bel, boyun veya nadiren sırt (torakal) fıtığı tanısı konmuş; ameliyat dışı seçenekleri ve cerrahi alternatifleri karşılaştırmak isteyen hastalar ile hasta yakınları için hazırlanmıştır.
Tedavi nedir?
Omurganın hareketli yapısını oluşturan omurların arasında, yastık görevi gören yumuşak diskler bulunur. Bu disklerin dış halkasının yıpranıp iç çekirdeğin dışarı taşması, çevresindeki sinir köklerine bası yapabilir. Bel bölgesinde "bel fıtığı" (lomber disk hernisi), boyun bölgesinde "boyun fıtığı" (servikal disk hernisi), omurganın orta bölümünde ise daha nadir görülen "sırt fıtığı" (torakal disk hernisi) olarak adlandırılır.
Endoskopik yöntem, küçük bir cilt kesisinden hedef bölgeye girilerek basıya neden olan disk parçasının azaltılması esasına dayanır. Bel için iki temel yaklaşım vardır: transforaminal (TF-PELD) yandan giriş, interlaminar (IL-PELD) arkadan giriş. Boyun bölgesinde endoskopik servikal yaklaşım anterior veya posterior olarak uygulanabilir.
Her disk hernisi cerrahi gerektirmez. Hastaların önemli bir kısmı doğru tanı, ilaç tedavisi, fizik tedavi ve uygun egzersiz programıyla iyileşir. Cerrahi seçenek dirençli ağrı, ilerleyici nörolojik kayıp veya kauda ekuina gibi acil tablolarda ve hekim değerlendirmesiyle gündeme gelir.
Sırt fıtığı (torakal disk hernisi) görece nadirdir ve cerrahi karar bu seviyede özellikle dikkatli verilir; torakal kanalın dar yapısı ve omurilik ile yakın komşuluk nedeniyle yöntem seçimi farklı kriterler içerir. Endoskopik torakal yaklaşım yalnızca çok seçilmiş olgularda değerlendirilebilir.
Kimlerde değerlendirilebilir, kimlerde uygun olmayabilir?
Genel olarak değerlendirilebileceği durumlar
- Görüntüleme ile uyumlu, tek seviyede belirgin disk hernisi olan hastalar.
- Yeterli süre uygulanan ameliyat dışı tedaviye yanıt vermeyen, devam eden bacak veya kol ağrısı.
- Klinik bulgu ile MR bulgularının uyumlu olduğu seçilmiş hastalar.
- Cerrahi için genel sağlık durumu uygun, bilgilendirilmiş onamı alınan hastalar.
Uygun olmayabileceği durumlar
- İleri instabilite veya belirgin spondilolistezis.
- Geniş kemiksel darlık veya çok seviyeli bası.
- Kontrolsüz enfeksiyon, kanama bozukluğu, cerrahiye uygun olmayan eşlik eden hastalıklar.
- Klinik ve görüntülemenin uyumsuz olduğu belirsiz tablolar.
Bu liste tıbbi karar yerine geçmez; uygunluk yalnızca muayene sonrası belirlenir.
Ameliyat öncesi değerlendirme
- Muayene ve öykü. Şikayetin başlangıcı, ağrı yayılımı, eşlik eden uyuşma ve güç kaybı sorgulanır.
- Nörolojik muayene. Reflek, kas gücü, duyu ve gerekli özel testler yapılır.
- Görüntüleme. Genellikle MR; gerekirse BT, X-ray veya elektromiyografi (EMG) eklenir.
- Genel sağlık değerlendirmesi. Eşlik eden hastalıklar ve laboratuvar testleri ile cerrahi uygunluk değerlendirilir.
- Bilgilendirilmiş onam. Beklentiler, alternatifler ve riskler hasta ile birlikte ele alınır.
İşlem nasıl planlanır?
Hastanın klinik tablosu, etkilenen seviye, fıtığın yerleşimi (santral, paramedian, foraminal vb.) ve nörolojik bulgular doğrultusunda uygun cerrahi yaklaşım belirlenir. Anestezi seçimi (genel veya seçilmiş olgularda lokal/sedasyon) klinik gerekliliğe ve hasta tercihine göre değerlendirilir.
Olası avantajlar
- Cilt kesisi küçüktür; çevre kas ve bağ yapılarına yapılan müdahale sınırlı tutulur.
- Uygun olgularda kan kaybı genellikle düşüktür.
- Seçilmiş hastalarda mobilizasyona erken başlamak mümkün olabilir.
- Belirli klinik tablolarda ağrı şikayetinde anlamlı azalma sağlanabilir.
Avantajlar; yöntemin tüm hastalar için aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.
Sınırlar ve riskler
- Anesteziye bağlı genel cerrahi riskler.
- Kanama, enfeksiyon, dural yırtık ve nadiren beyin omurilik sıvısı kaçağı.
- Şikayetlerin tam geçmemesi veya bir kısmının devam etmesi.
- Aynı seviyede yeniden disk hernisi ihtimali.
- Sinir köküne ait şikayet artışı veya nadiren yeni nörolojik bulgu.
- İleri olgularda ek cerrahi işlem gerekebilmesi.
Ameliyat dışı seçenekler ve cerrahi alternatifler
Pek çok hasta cerrahi olmadan iyileşebilir. Detaylı bilgi için ameliyatsız fıtık tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz. Cerrahi gerektiğinde ise yöntem seçimi klinik tabloya bağlıdır.
- İlaç tedavisi (analjezik, kas gevşetici, gerektiğinde kısa süreli antiinflamatuar).
- Fizik tedavi ve yapılandırılmış egzersiz programları.
- Doğru duruş, yük taşıma ve ergonomi eğitimi.
- Seçilmiş olgularda epidural veya transforaminal enjeksiyonlar.
İyileşme ve takip
İyileşme süreci hastadan hastaya farklılık gösterir. Genel olarak; ilk haftalarda ağır kaldırma ve ani gövde rotasyonlarından kaçınılması, hekim onayıyla yapılandırılmış egzersize geçilmesi önerilir. Ameliyat sonrası kontrol görüntüleme ve muayene takvimi hekim tarafından planlanır.
Daha kapsamlı içerik için ameliyat sonrası iyileşme sayfasına göz atabilirsiniz.
Acil başvuru gerektirebilen bulgular
- Yeni başlayan idrar/dışkı tutamama veya makat çevresinde uyuşma.
- Bacakta veya kolda hızlı ilerleyen güç kaybı.
- Şiddetli ateş, açıklanamayan kilo kaybı eşlik eden yeni omurga ağrısı.
Bu bulgular varsa en yakın acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
Sık sorulan sorular
Endoskopik fıtık ameliyatı ile endoskopik diskektomi aynı şey midir?
Pratikte aynı yöntemi tarif ederler. "Endoskopik diskektomi" ve "full endoskopik diskektomi" tıbbi literatürde, fıtıklaşmış disk parçasının endoskop kullanılarak çıkarılmasını anlatır. Halk arasında "tam kapalı yöntem" de aynı yaklaşımı tanımlar.
Endoskopik yöntem her hastaya uygun mudur?
Hayır. Yöntem; seviye, fıtığın yerleşimi, nörolojik bulgular ve genel sağlık durumu gözetilerek seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
İşlem süresi ne kadardır?
Süre seviyeye, yerleşime ve klinik tabloya göre değişir.
Şikayetlerim tamamen geçer mi?
Sonuçlar bireyseldir. Belirli bir oran sözü vermek tıbben uygun değildir.
Aynı yerden tekrar fıtık olur mu?
Aynı seviyede tekrar fıtık (rekürren herniasyon) ihtimali her cerrahi yöntemde mevcuttur. Yaşam tarzı, mesleki yük ve bireysel anatomi etkilidir.
Sırt fıtığında (torakal disk hernisi) endoskopik yöntem uygun mu?
Sırt fıtığı (torakal disk hernisi) görece nadir görülür. Endoskopik yaklaşım çok seçilmiş olgularda değerlendirilebilir; cerrahi karar bu seviyede özellikle dikkatli verilir.
Endoskopik yöntem dar kanal (lomber stenoz) tedavisinde kullanılır mı?
Bazı seçilmiş olgularda endoskopik dekompresyon değerlendirilebilir; ancak çok seviyeli ve ileri darlıklarda farklı cerrahi yaklaşımlar tercih edilir. Detay için dar kanal sayfası.
Maliyet bilgisini sayfada görebilir miyim?
Sağlıkta tanıtım kuralları gereği fiyat, indirim, kampanya bilgisi yayınlanmaz. İletişim sayfası üzerinden klinik prosedürlerine ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- NICE Guidance NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management
- North American Spine Society — Clinical Guidelines for Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke — Low Back Pain Fact Sheet
- Türk Nöroşirürji Derneği
İlgili sayfalar
Muayene ve randevu bilgisi için iletişim
Yöntemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme sonrası belirlenir.
Atakent Mah., 4. Cad. No:36, Küçükçekmece / İstanbul